Đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, thúc đẩy cải cách và chuyển đổi số

Bối cảnh vĩ mô

Khối lượng lớn các luật, nghị quyết được xem xét, thông qua

Tại Kỳ họp, Quốc hội đã xem xét, thông qua 15 luật, 06 nghị quyết quy phạm pháp luật và cho ý kiến đối với 07 dự án luật quan trọng khác. Các nội dung được xem xét tập trung vào việc tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, xử lý những điểm nghẽn, chồng chéo, bất cập trong hệ thống pháp luật; đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thể chế hoá Định hướng Đại hội XIV

Trong số các luật được thông qua, đáng chú ý có:

• Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi): hoàn thiện các quy định về hòa giải viên, quyền và nghĩa vụ của hòa giải viên, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở; Luật có hiệu lực từ 01/3/2027.
• Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi): đổi mới nội dung, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật; tăng cường ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội; phát huy vai trò của cơ quan thông tin, truyền thông và báo chí trong phổ biến pháp luật.
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước: đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa thủ tục yêu cầu bồi thường và ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong tiếp nhận, giải quyết yêu cầu bồi thường.
• Luật Phát triển đô thị: quy định các cơ chế, chính sách đặc thù, tăng cường phân cấp, phân quyền và thúc đẩy phát triển đô thị.
• Luật Dầu khí (sửa đổi) và các luật liên quan đến ngân hàng, phòng, chống rửa tiền, đầu tư kinh doanh… góp phần tháo gỡ khó khăn, tạo động lực cho tăng trưởng và hoàn thiện khung khổ pháp lý.

Đặc biệt, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ tập trung vào cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; phân quyền, phân cấp; hoàn thiện quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển hạ tầng, dịch vụ số. Một số quy định có hiệu lực từ 01/3/2027, riêng quy định về cấp bằng tần trong trường hợp đặc biệt cho doanh nghiệp nhà nước trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và một số quy định sửa đổi Luật Chuyển giao công nghệ có hiệu lực từ 01/10/2026.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính và hiện đại hóa quản lý nhà nước

Một nội dung xuyên suốt trong nhiều luật được Quốc hội thông qua là đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Luật Hải quan (sửa đổi) hướng tới hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc tái thiết kế quy trình quản lý hải quan, xây dựng hệ thống công nghệ thông tin đồng bộ, hiện đại, tích hợp và xử lý dữ liệu tự động; đồng thời thúc đẩy thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc cũng đặt ra yêu cầu ứng dụng BIM, công nghệ số và Mô hình thông tin công trình, chuyển đổi phương thức quản lý từ “tiền kiểm” bằng hồ sơ giấy sang “hậu kiểm” qua hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng.

Các quy định mới trong lĩnh vực xuất bản, quản lý lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, nông nghiệp, môi trường và các lĩnh vực khác cũng tiếp tục gắn với yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và ứng dụng công nghệ.

Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực đối với quá trình xây dựng nền hành chính hiện đại, quản trị dựa trên dữ liệu và phục vụ người dân, doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Quốc hội quyết định nhiều vấn đề quan trọng của đất nước

Bên cạnh công tác lập pháp, Quốc hội đã xem xét, quyết định nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến các dự án, chương trình có tác động lớn đến phát triển kinh tế - xã hội.

Các dự án đầu tư xây dựng

Trong đó có các nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập và các nội dung quan trọng khác.

Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa giai đoạn 2026 - 2035 và Nghị quyết thành lập 2 thành phố trực thuộc TW

Quốc hội cũng thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa giai đoạn 2026 - 2035, với tổng nguồn lực thực hiện giai đoạn 2026 - 2030 là 808.558 tỷ đồng, tập trung vào phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, dân số, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Đồng thời, Quốc hội xem xét, thông qua các nghị quyết về thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh, công tác nhân sự thuộc thẩm quyền và nhiều nội dung quan trọng khác.

Truyền thông về Kỳ họp gắn với chuyển đổi số và xây dựng Nhà nước pháp quyền

Theo Đề cương, công tác tuyên truyền cần làm nổi bật ý nghĩa của Kỳ họp trong việc tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng, mở rộng không gian phát triển mới, kiến tạo môi trường thể chế hiện đại, tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông nguồn lực phát triển đất nước.

Định hướng tuyên truyền

Tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông nguồn lực phát triển đất nước

Đồng thời, cần tuyên truyền những kết quả nổi bật của Kỳ họp, thể hiện sự tập trung phân tích, làm rõ những vấn đề khó khăn, vướng mắc và đưa ra các giải pháp hiệu quả, thiết thực; nhấn mạnh các nội dung về cải cách thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Trong thời gian tới, công tác tuyên truyền cần tiếp tục làm rõ việc triển khai các giải pháp, mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, các quyết sách mà Quốc hội đã quyết định; đồng thời tuyên truyền những chính sách hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và rà soát, xử lý những bất cập, tồn tại trong quá trình thực hiện các quy định pháp luật.

Chủ động thông tin, tạo đồng thuận trong thực hiện chính sách

Đề cương cũng nhấn mạnh yêu cầu đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, nhất là những nội dung liên quan đến Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI; qua đó góp phần định hướng tư tưởng, dư luận và tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Đối với Cục Công nghệ thông tin, Bộ Tư pháp, việc tuyên truyền kết quả Kỳ họp có thể gắn với những nội dung thiết thực về xây dựng, hoàn thiện thể chế cho chuyển đổi số; ứng dụng công nghệ số trong hoạt động quản lý nhà nước; phát triển hạ tầng, dữ liệu và các hệ thống thông tin; cải cách thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Qua đó góp phần đưa các chủ trương, chính sách và quy định pháp luật mới đến gần hơn với cán bộ, công chức, viên chức, người dân và doanh nghiệp.

Tuyên truyền đúng, đủ, kịp thời về kết quả Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI là góp phần nâng cao nhận thức, tạo đồng thuận xã hội và thúc đẩy việc đưa các quyết sách, quy định pháp luật mới vào cuộc sống; đồng thời góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, pháp quyền, số hóa và phục vụ Nhân dân.