Bộ Tư pháp lấy ý kiến về Đề án dữ liệu lớn và ứng dụng AI phục vụ xây dựng, thi hành pháp luật

Đây là hoạt động có ý nghĩa quan trọng nhằm tiếp thu ý kiến của các cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp để hoàn thiện nội dung hai Đề án trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. Đồng thời, hội thảo cũng là diễn đàn trao đổi về những định hướng mới trong xây dựng hạ tầng dữ liệu pháp luật và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, góp phần hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi số toàn diện trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Đồng chí Phạm Quang Hiếu - Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin - Bộ tư pháp

Phát biểu khai mạc Hội thảo, đồng chí Phạm Quang Hiếu, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, nhấn mạnh rằng dữ liệu đang trở thành nguồn tài nguyên chiến lược của quốc gia, trong khi trí tuệ nhân tạo là công nghệ nền tảng có khả năng tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong phương thức quản lý nhà nước. Đối với ngành Tư pháp, việc xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và phát triển các ứng dụng AI không chỉ là yêu cầu của tiến trình chuyển đổi số mà còn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng xây dựng thể chế, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật và phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp.

Theo đồng chí Phạm Quang Hiếu, Đề án “Xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật” được xây dựng với mục tiêu hình thành một kho dữ liệu pháp luật tập trung, thống nhất, đầy đủ, chính xác và có khả năng chia sẻ, khai thác trên phạm vi toàn quốc. Đây sẽ là nền tảng dữ liệu dùng chung phục vụ hoạt động xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật, nghiên cứu, hoạch định chính sách, đồng thời tạo điều kiện để phát triển các dịch vụ pháp lý số, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực pháp luật.

Đồng chí Phạm Đức Dụ - Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin - Bộ Tư pháp

Đề án hướng tới mục tiêu kép: vừa xây dựng, chuẩn hóa và liên thông dữ liệu pháp luật giữa các cơ quan nhà nước, vừa tạo nền tảng để ứng dụng các công nghệ tiên tiến như dữ liệu lớn (Big Data), khai phá dữ liệu (Data Mining), học máy (Machine Learning) và trí tuệ nhân tạo trong toàn bộ vòng đời của công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật.

Toàn cảnh Hội thảo

Để hiện thực hóa mục tiêu trên, Đề án xác định 07 nhóm mục tiêu trọng tâm, bao gồm: tái cấu trúc Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật theo hướng hiện đại, thống nhất; chuẩn hóa 100% dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật dưới định dạng máy có thể đọc và xử lý; số hóa toàn bộ quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; xây dựng kho dữ liệu pháp luật tập trung kết hợp với đồ thị tri thức pháp luật quốc gia; phát triển nền tảng tích hợp, phân tích và khai thác dữ liệu thông minh; xây dựng hệ thống dữ liệu “sẵn sàng cho AI”; đồng thời thúc đẩy ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo nhằm cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ pháp luật và góp phần đưa Việt Nam vào nhóm ba quốc gia dẫn đầu ASEAN về môi trường pháp lý phục vụ hoạt động đầu tư, kinh doanh.

Đồng chí Phạm Đức Dụ - Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin - Bộ Tư pháp

Song song với đó, Đề án cũng đề xuất 07 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu, bao gồm hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý về dữ liệu; phát triển hạ tầng số và nền tảng công nghệ; kiểm kê, số hóa và chuẩn hóa dữ liệu pháp luật; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy hệ sinh thái dịch vụ pháp lý số và các doanh nghiệp LegalTech; tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu; mở rộng hợp tác quốc tế trong chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ và phát triển các mô hình dữ liệu tiên tiến.

Đối với Đề án “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật”, Hội thảo dành nhiều thời gian để trao đổi về định hướng xây dựng hệ sinh thái AI chuyên biệt phục vụ lĩnh vực pháp luật. Theo đó, AI sẽ được nghiên cứu và triển khai nhằm hỗ trợ cán bộ, công chức trong toàn bộ quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, từ nghiên cứu chính sách, tổng hợp tài liệu, soạn thảo, thẩm định, góp ý, rà soát, hệ thống hóa văn bản đến theo dõi tình hình thi hành pháp luật và đánh giá hiệu quả chính sách.

Một trong những mục tiêu quan trọng của Đề án là xây dựng các công cụ AI có khả năng tự động phát hiện các quy định mâu thuẫn, chồng chéo, trùng lặp hoặc thiếu thống nhất giữa các văn bản pháp luật; hỗ trợ đánh giá tác động chính sách trên cơ sở dữ liệu lớn; phân tích xu hướng vi phạm pháp luật và dự báo những vấn đề phát sinh trong thực tiễn để phục vụ công tác tham mưu, hoạch định chính sách.

Đồng chí Nguyễn Minh Dũng - Phó Trưởng phòng Phòng Chuyển đổi số, Cục Công nghệ thông tin - Bộ Tư pháp

Đề án cũng hướng tới việc phát triển các trợ lý pháp lý ảo, chatbot AI, công cụ tìm kiếm và tra cứu pháp luật thông minh, hệ thống hỏi đáp pháp luật tự động, cũng như xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn (Large Language Model - LLM) chuyên biệt cho pháp luật Việt Nam. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng công nghệ quan trọng phục vụ các cơ quan nhà nước, đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật, doanh nghiệp và người dân trong việc tiếp cận, khai thác và sử dụng thông tin pháp luật một cách nhanh chóng, chính xác và thuận tiện.

Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu đã tập trung trao đổi nhiều nội dung quan trọng liên quan đến mô hình tổ chức và phương án triển khai Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật; định hướng phát triển AI trong lĩnh vực xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; yêu cầu về quản trị dữ liệu, tiêu chuẩn dữ liệu, cơ chế chia sẻ và kết nối dữ liệu giữa các cơ quan nhà nước; cũng như những vấn đề pháp lý, kỹ thuật và đạo đức cần được quan tâm trong quá trình ứng dụng AI.

Toàn cảnh hội thảo

Nhiều chuyên gia cho rằng, muốn phát triển hiệu quả AI trong lĩnh vực pháp luật, trước hết cần xây dựng được nguồn dữ liệu có chất lượng cao. Theo đó, cần tiến hành kiểm kê, phân loại và đánh giá toàn diện hiện trạng dữ liệu pháp luật; chuẩn hóa mã định danh văn bản, điều khoản và các thực thể pháp lý; hình thành bộ dữ liệu ưu tiên phục vụ huấn luyện AI; xây dựng kho dữ liệu chuẩn phục vụ kiểm thử, đánh giá chất lượng các mô hình AI; đồng thời từng bước phát triển đồ thị tri thức pháp luật quốc gia đối với các lĩnh vực trọng điểm, tạo nền tảng cho việc xây dựng các hệ thống AI có khả năng suy luận, phân tích và hỗ trợ ra quyết định.

Toàn cảnh hội thảo

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu trong quá trình xây dựng và khai thác các hệ thống AI; xây dựng cơ chế quản trị dữ liệu thống nhất; hoàn thiện quy định về chia sẻ, khai thác dữ liệu giữa các cơ quan; đồng thời bảo đảm tính minh bạch, khả năng kiểm chứng và trách nhiệm giải trình đối với các kết quả do AI tạo ra.

Các đại biểu cũng dành sự quan tâm đến góc nhìn của người dân và doanh nghiệp trong quá trình phát triển các nền tảng dữ liệu và AI pháp luật. Theo đó, các sản phẩm số cần được thiết kế theo hướng lấy người dùng làm trung tâm, dễ tiếp cận, dễ sử dụng và đáp ứng tốt nhu cầu tra cứu, tìm hiểu, áp dụng pháp luật của các tổ chức, cá nhân. Việc hình thành các dịch vụ pháp lý số thông minh sẽ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật, giảm chi phí tuân thủ, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế số.

Phát biểu bế mạc Hội thảo, đồng chí Phạm Quang Hiếu đánh giá cao những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự. Đồng chí cho biết, Ban soạn thảo sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý để tiếp tục hoàn thiện hai Đề án, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Việc xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng quan trọng cho quá trình chuyển đổi số ngành Tư pháp, góp phần nâng cao chất lượng xây dựng thể chế, hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước và xây dựng nền tư pháp số, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.

NHT