Hoàn thiện nền tảng dữ liệu pháp luật phục vụ chuyển đổi số quốc gia

Đây là hoạt động quan trọng nhằm hoàn thiện các đề án trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, đồng thời tạo diễn đàn trao đổi giữa các cơ quan quản lý nhà nước, giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp về định hướng phát triển hạ tầng dữ liệu pháp luật và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực tư pháp, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Toàn cảnh Hội thảo

Dữ liệu pháp luật phải trở thành nền tảng của quản trị hiện đại

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, dữ liệu đã trở thành nguồn tài nguyên chiến lược, là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, hoạch định chính sách và phát triển kinh tế - xã hội. Đối với ngành Tư pháp, việc xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo không chỉ đáp ứng yêu cầu đổi mới hoạt động xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật mà còn góp phần hình thành môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh chủ trì Hội thảo

Thứ trưởng cho biết, việc xây dựng hai Đề án cần bám sát tinh thần của Nghị quyết số 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời phải bảo đảm đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn và khả năng triển khai trong điều kiện thực tế của Việt Nam.

Theo Thứ trưởng, mục tiêu của các Đề án không chỉ dừng ở việc xây dựng các hệ thống công nghệ mà quan trọng hơn là hình thành nền tảng dữ liệu pháp luật thống nhất, hiện đại, có khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả, phục vụ công tác quản lý nhà nước, hỗ trợ xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật cũng như phát triển các dịch vụ pháp lý số trong tương lai.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh, trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế và công nghệ thay đổi nhanh, việc triển khai cần lựa chọn đúng trọng tâm, ưu tiên các nhiệm vụ mang lại hiệu quả thiết thực, đồng thời huy động sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, viện nghiên cứu và đặc biệt là các doanh nghiệp công nghệ để tạo sức mạnh tổng hợp trong quá trình xây dựng và triển khai các Đề án.

Xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật - hình thành nguồn dữ liệu dùng chung trên phạm vi toàn quốc

Đồng chí Nguyễn Minh Dũng - Phó Trưởng phòng Phòng Chuyển đổi số - Cục Công nghệ thông tin - Bộ Tư pháp

Báo cáo tại Hội thảo, đại diện Cục Công nghệ thông tin cho biết Đề án "Xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật" được xây dựng với mục tiêu hình thành một hệ thống dữ liệu pháp luật thống nhất, tập trung và dùng chung trên phạm vi toàn quốc, tạo nền tảng dữ liệu phục vụ hiệu quả hoạt động xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành pháp luật, cải cách hành chính và chuyển đổi số của ngành Tư pháp.

Theo định hướng, cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật sẽ không chỉ tập trung số hóa, lưu trữ và quản lý các văn bản quy phạm pháp luật mà còn hướng tới việc chuẩn hóa dữ liệu theo tiêu chuẩn thống nhất, bảo đảm khả năng kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác, từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu pháp lý phục vụ quản trị quốc gia.

Đề án đặt mục tiêu tái cấu trúc toàn diện Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; chuẩn hóa 100% dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật theo định dạng máy có thể đọc và xử lý; số hóa toàn bộ quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; xây dựng kho dữ liệu pháp luật tập trung và Đồ thị tri thức pháp luật quốc gia; phát triển nền tảng tích hợp, phân tích và khai thác dữ liệu thông minh; chuẩn bị dữ liệu theo nguyên tắc "AI-ready", tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực pháp luật.

Đồng thời, Đề án hướng tới mục tiêu khai thác hiệu quả dữ liệu lớn nhằm phục vụ cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho người dân và doanh nghiệp, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Đề án đề xuất bảy nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, bao gồm hoàn thiện thể chế; phát triển hạ tầng công nghệ; số hóa và chuẩn hóa dữ liệu; phát triển nguồn nhân lực; thúc đẩy các dịch vụ pháp lý số và hệ sinh thái LegalTech; tăng cường bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu; mở rộng hợp tác quốc tế và hợp tác công - tư trong phát triển dữ liệu pháp luật.

Thúc đẩy ứng dụng AI trong toàn bộ vòng đời xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật

Đối với Đề án "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật", đại diện Cục Công nghệ thông tin cho biết mục tiêu là đưa AI trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho các cơ quan quản lý nhà nước trong toàn bộ quá trình xây dựng, rà soát, thẩm định, kiểm tra và tổ chức thi hành văn bản quy phạm pháp luật.

PGS.TS. Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia - Bộ Khoa học và Công nghệ

Theo đó, các công nghệ AI sẽ được nghiên cứu để hỗ trợ phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo giữa các quy định pháp luật; phân tích xu hướng vi phạm; đánh giá tác động chính sách; hỗ trợ cải cách thủ tục hành chính; đồng thời nâng cao chất lượng, rút ngắn thời gian xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.

Một trong những định hướng nổi bật của Đề án là phát triển các trợ lý pháp lý ảo, chatbot AI, công cụ tra cứu thông minh và mô hình ngôn ngữ lớn (Large Language Model) được huấn luyện chuyên sâu trên dữ liệu pháp luật Việt Nam. Các ứng dụng này sẽ từng bước được tích hợp trên Cổng Pháp luật quốc gia và Nền tảng số Pháp luật Việt Nam nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp và cán bộ, công chức tiếp cận thông tin pháp luật nhanh chóng, chính xác và thuận tiện hơn.

Hoàn thiện hệ sinh thái dữ liệu pháp lý quốc gia

Tham luận tại Hội thảo, Đại tá Nguyễn Thành Vĩnh, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (C12), Bộ Công an khẳng định dữ liệu pháp luật là một trong những thành phần dữ liệu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong hệ sinh thái dữ liệu quốc gia. Không chỉ phục vụ hoạt động tra cứu và áp dụng pháp luật, dữ liệu pháp luật còn phản ánh toàn diện quá trình xây dựng chính sách, tổ chức thi hành pháp luật và hoạt động quản lý nhà nước.

Đại tá Nguyễn Thành Vĩnh, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia (C12), Bộ Công an

Theo Đại tá Nguyễn Thành Vĩnh, việc tích hợp cơ sở dữ liệu pháp luật với các cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành sẽ góp phần hình thành không gian dữ liệu pháp lý thống nhất, tạo điều kiện để các cơ quan nhà nước khai thác dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của các dịch vụ pháp lý số và hệ sinh thái LegalTech tại Việt Nam.

Để bảo đảm triển khai hiệu quả, cần đồng thời thực hiện các giải pháp về hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa dữ liệu, phát triển hạ tầng công nghệ, bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và tăng cường hợp tác công - tư. Dữ liệu pháp luật cần được quản trị theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung", bảo đảm khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả.

Cũng tại Hội thảo, ông Đặng Chiến Công, đại diện Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm phát triển nguồn lực phục vụ ứng dụng AI trong lĩnh vực pháp luật. Trong đó, nhấn mạnh việc kiểm kê, phân loại và đánh giá chất lượng dữ liệu pháp luật; xây dựng bộ dữ liệu ưu tiên phục vụ huấn luyện AI; chuẩn hóa định danh văn bản và điều khoản pháp luật; xây dựng kho dữ liệu chuẩn để kiểm chứng và đánh giá các mô hình AI; đồng thời từng bước hình thành Đồ thị tri thức pháp luật quốc gia đối với các lĩnh vực trọng điểm như đầu tư, doanh nghiệp, đất đai, thuế, lao động và thủ tục hành chính.

Tạo nền tảng cho chuyển đổi số ngành Tư pháp

Trong phần thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi về mô hình xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật, phương án phát triển hạ tầng dữ liệu, khả năng tích hợp dữ liệu từ các hệ thống hiện có cũng như định hướng ứng dụng AI trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

TS. Chu Thị Hoa - Phó Viện trưởng Viện khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp phát biểu tại Hội thảo

Nhiều ý kiến cho rằng việc xây dựng cơ sở dữ liệu pháp luật không chỉ nhằm phục vụ các cơ quan quản lý nhà nước mà cần hướng tới tạo lập một nền tảng dữ liệu mở, phục vụ người dân, doanh nghiệp, cộng đồng nghiên cứu và các doanh nghiệp công nghệ phát triển các sản phẩm, dịch vụ LegalTech.

Đồng chí Phạm Quang Hiếu - Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin - Bộ Tư pháp

Các đại biểu cũng đề xuất cần đẩy mạnh chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện cơ chế chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các bộ, ngành; xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao về dữ liệu và AI; đồng thời tiếp tục nghiên cứu các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cao chất lượng xây dựng chính sách, tổ chức thi hành pháp luật và cải cách thủ tục hành chính.

Phát biểu kết thúc Hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh ghi nhận các ý kiến tâm huyết, có giá trị của các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự. Thứ trưởng đề nghị Cục Công nghệ thông tin cùng các đơn vị liên quan tiếp thu đầy đủ các ý kiến, tiếp tục hoàn thiện hai Đề án theo hướng bảo đảm tính khả thi, tính đồng bộ và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Thứ trưởng khẳng định, việc xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật và thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo không chỉ là yêu cầu của quá trình chuyển đổi số ngành Tư pháp mà còn là nền tảng quan trọng để xây dựng hệ sinh thái pháp lý số hiện đại, góp phần nâng cao chất lượng xây dựng và thi hành pháp luật, phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn, đồng thời đóng góp vào mục tiêu phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số của Việt Nam.

NHT