Hàn Quốc tiên phong ban hành luật sử dụng AI an toàn

Luật AI toàn diện - bước đột phá pháp lý
Đây là bước đi pháp lý mang tính lịch sử, thể hiện quyết tâm của Seoul trong việc kiểm soát rủi ro công nghệ đồng thời thúc đẩy phát triển AI bền vững và đáng tin cậy trong tương lai.
Đạo luật AI Basic Act có hiệu lực từ ngày 22/1/2026 sau khi được Quốc hội Hàn Quốc thông qua vào tháng 12/2024 và chuẩn bị nhiều năm trước đó. Văn bản này đặt ra một khuôn khổ pháp lý toàn diện nhằm điều chỉnh mọi khía cạnh liên quan đến phát triển, sử dụng và quản lý AI, một lĩnh vực công nghệ có ảnh hưởng ngày càng sâu rộng đến đời sống xã hội.
Theo các nội dung chính của đạo luật, Hàn Quốc xác định các hệ thống AI “có ảnh hưởng cao” (high-impact AI) là những mô hình có thể tác động đáng kể tới bất kỳ khía cạnh đời sống nào như y tế, tuyển dụng, tài chính hay an toàn công cộng. Đối với các hệ thống này, các tổ chức phát triển và vận hành phải tuân thủ quy định về minh bạch, báo cáo rủi ro, đánh dấu rõ nội dung do AI tạo ra, đồng thời đảm bảo an toàn và tránh thông tin sai lệch hoặc gây hại.
Một số quy định cụ thể của đạo luật bao gồm:
Gắn nhãn bản quyền số (digital watermark) trên các sản phẩm tạo sinh do AI tạo ra, nhằm đảm bảo người sử dụng biết rõ nguồn gốc thông tin.
Thông báo rõ ràng tới người dùng khi dịch vụ hay sản phẩm dựa trên mô hình AI, đặc biệt trong các lĩnh vực “rủi ro cao”.
Thiết lập các trách nhiệm pháp lý cho nhà phát triển và vận hành, buộc họ phải tiến hành đánh giá rủi ro định kỳ và minh bạch.
Mục tiêu bảo vệ người dùng và tăng cường niềm tin
Mục tiêu trọng tâm của đạo luật không chỉ là kiểm soát rủi ro tiềm ẩn mà còn xây dựng niềm tin vào hệ sinh thái AI, khuyến khích đổi mới có trách nhiệm và đảm bảo quyền lợi của người dân trước những tác động tiêu cực có thể từ công nghệ tiên tiến. Chính phủ Hàn Quốc nhấn mạnh rằng an toàn và minh bạch là yếu tố nền tảng để việc áp dụng AI vào đời sống được chấp nhận rộng rãi và phát triển bền vững.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc khẳng định luật này sẽ tạo “nền tảng thể chế then chốt” giúp nước này vươn lên hàng đầu trong lĩnh vực AI toàn cầu, cạnh tranh cùng với các siêu cường công nghệ như Mỹ và Trung Quốc. Đây cũng là một phần trong chiến lược rộng hơn của Seoul nhằm gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia trong cuộc đua AI toàn cầu.
Phản ứng đa chiều từ cộng đồng doanh nghiệp
Mặc dù được đánh giá cao về tầm nhìn chiến lược, đạo luật cũng gặp phản ứng trái chiều từ phía cộng đồng khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ. Một số startup bày tỏ lo ngại về gánh nặng tuân thủ, đặc biệt khi các quy định vẫn còn khá chung chung và thiếu hướng dẫn chi tiết về cách thực hiện. Các công ty nhỏ e ngại rằng chi phí và tài nguyên cần thiết để đáp ứng đòi hỏi mới có thể gây cản trở cho đổi mới sáng tạo và phát triển sản phẩm.
Tuy vậy, chính phủ cam kết sẽ cung cấp khoảng thời gian chuyển tiếp ít nhất một năm trước khi xử phạt hành vi vi phạm, cùng các chương trình hỗ trợ và hướng dẫn để giúp doanh nghiệp thích nghi với khuôn khổ pháp lý mới. Chủ tịch Ủy ban AI Quốc gia cũng nhấn mạnh rằng mục tiêu là cân bằng giữa quản lý rủi ro và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.