Đẩy nhanh hoàn thiện hai Đề án về dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo, tạo nền tảng chuyển đổi số toàn diện ngành Tư pháp

Tham dự buổi làm việc có lãnh đạo Cục Công nghệ thông tin, đại diện các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ cùng các thành viên Tổ biên tập hai Đề án.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh phát biểu

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh, cả hai Đề án đều có ý nghĩa chiến lược, phạm vi triển khai rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực chuyên môn và nhiều cơ quan, tổ chức trong và ngoài Bộ Tư pháp. Đây không chỉ là những đề án ứng dụng công nghệ thông tin đơn thuần mà còn là nền tảng quan trọng để đổi mới phương thức xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật, nâng cao chất lượng quản trị nhà nước và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Theo Thứ trưởng, trong bối cảnh dữ liệu và trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực phát triển mới của nền kinh tế số, việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu pháp luật thống nhất và phát triển các công cụ AI chuyên ngành sẽ tạo bước đột phá trong công tác xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật, đồng thời góp phần hình thành môi trường pháp lý minh bạch, ổn định và thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật theo hướng bao quát toàn bộ vòng đời của pháp luật

Báo cáo tại buổi làm việc, đại diện Cục Công nghệ thông tin cho biết, thời gian qua đơn vị đã chủ trì, phối hợp với các đơn vị chức năng của Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan xây dựng dự thảo Đề án “Xây dựng Cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật”, đồng thời nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, rà soát thực trạng các cơ sở dữ liệu hiện có để đề xuất mô hình dữ liệu phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

Đồng chí Nguyễn Minh Dũng - Phó Trưởng phòng Phòng Chuyển đổi số - Cục Công nghệ thông tin - Bộ Tư pháp

Qua thảo luận, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh yêu cầu Đề án cần được tiếp tục hoàn thiện theo hướng mở rộng phạm vi, bảo đảm bao quát toàn bộ “vòng đời” của pháp luật, từ quá trình đề xuất chính sách, xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, ban hành, tổ chức thi hành, kiểm tra, rà soát, hệ thống hóa, theo dõi thi hành pháp luật cho đến tổng kết, đánh giá và hoàn thiện chính sách.

Theo đó, cơ sở dữ liệu lớn về pháp luật không chỉ bao gồm dữ liệu về văn bản quy phạm pháp luật mà còn cần tích hợp dữ liệu về điều ước quốc tế, án lệ, hoạt động xét xử, trọng tài, hòa giải, kết quả tổ chức thi hành pháp luật, kiểm soát thủ tục hành chính, phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp cũng như nhiều nguồn dữ liệu chuyên ngành khác hình thành trong quá trình quản lý nhà nước về pháp luật ở cả Trung ương và địa phương.

Thứ trưởng nhấn mạnh, cơ sở dữ liệu phải được xây dựng theo nguyên tắc đồng bộ, đầy đủ, chính xác, cập nhật và dùng chung, bảo đảm khả năng kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và các nền tảng số của Chính phủ. Việc chuẩn hóa dữ liệu ngay từ đầu sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chia sẻ, khai thác và phân tích dữ liệu, đồng thời là nền tảng quan trọng để phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực pháp luật.

Bên cạnh yêu cầu về dữ liệu, Thứ trưởng cũng đề nghị nghiên cứu xây dựng kiến trúc tổng thể của hệ thống theo hướng mở, linh hoạt, có khả năng mở rộng trong tương lai, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài của ngành Tư pháp cũng như phục vụ hiệu quả công tác quản trị quốc gia dựa trên dữ liệu.

Định hướng phát triển AI phục vụ toàn diện công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật

Đối với Đề án ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh yêu cầu tiếp tục rà soát, điều chỉnh tên gọi và phạm vi của Đề án theo hướng toàn diện hơn, phản ánh đầy đủ vai trò của AI trong toàn bộ hoạt động quản lý nhà nước về pháp luật.

Đồng chí Phạm Quang Hiếu - Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin - Bộ Tư pháp

Theo đó, AI không chỉ được nghiên cứu ứng dụng trong công tác xây dựng, kiểm tra và rà soát văn bản quy phạm pháp luật mà còn cần hỗ trợ quá trình xây dựng chính sách, đánh giá tác động, kiểm soát thủ tục hành chính, tổ chức thi hành pháp luật, theo dõi hiệu quả thực thi, phân tích dữ liệu, dự báo xu hướng và hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo các cấp.

Thứ trưởng cho rằng, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ trí tuệ nhân tạo trên thế giới, ngành Tư pháp cần chủ động xây dựng các nền tảng công nghệ cốt lõi thay vì chỉ sử dụng các giải pháp có sẵn. Trong đó, cần đặc biệt quan tâm nghiên cứu, phát triển mô hình ngôn ngữ lớn (Large Language Model - LLM) chuyên ngành pháp luật Việt Nam, được huấn luyện trên nguồn dữ liệu pháp luật chuẩn hóa, bảo đảm phản ánh đúng hệ thống pháp luật Việt Nam và đáp ứng yêu cầu phục vụ các cơ quan quản lý nhà nước.

Việc phát triển các mô hình AI cần gắn chặt với nguyên tắc làm chủ công nghệ, làm chủ dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và chủ quyền dữ liệu quốc gia. Đồng thời, các ứng dụng AI phải được thiết kế theo hướng hỗ trợ, nâng cao hiệu quả công việc của cán bộ, công chức, không thay thế vai trò quyết định của con người trong các hoạt động chuyên môn liên quan đến xây dựng và thực thi pháp luật.

Theo định hướng của Đề án, trong tương lai AI sẽ được ứng dụng để hỗ trợ soạn thảo văn bản, phát hiện quy định chồng chéo hoặc mâu thuẫn, phân tích tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đánh giá tác động chính sách, dự báo các xu hướng phát sinh trong thực tiễn thi hành pháp luật cũng như phát triển các trợ lý pháp lý thông minh, chatbot AI và các dịch vụ pháp lý số phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Huy động nguồn lực xã hội phát triển hệ sinh thái dữ liệu và AI pháp luật

Một nội dung được Thứ trưởng đặc biệt nhấn mạnh là yêu cầu huy động tổng thể các nguồn lực để triển khai hai Đề án. Theo đó, bên cạnh nguồn lực của Nhà nước, cần đẩy mạnh cơ chế hợp tác công - tư, tạo điều kiện để các doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức quốc tế tham gia phát triển các nền tảng dữ liệu, giải pháp AI và các sản phẩm công nghệ phục vụ ngành Tư pháp.

Thứ trưởng đề nghị nghiên cứu xây dựng các cơ chế, chính sách phù hợp nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư phát triển hệ sinh thái LegalTech, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực pháp luật, đồng thời tạo điều kiện để các sản phẩm công nghệ Việt Nam từng bước tham gia giải quyết các bài toán lớn của ngành Tư pháp.

Đối với mô hình tổ chức triển khai, Thứ trưởng yêu cầu phân công rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành, địa phương và các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp; xác định cụ thể đầu mối quản lý từng nhóm dữ liệu, đồng thời thống nhất các tiêu chuẩn công nghệ, nguyên tắc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu nhằm bảo đảm tính đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.

Khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh giao Cục Công nghệ thông tin tiếp tục phát huy vai trò đầu mối, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị thuộc Bộ và các cơ quan liên quan để khẩn trương tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý, hoàn thiện nội dung của hai Đề án.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tịnh tại buổi làm việc

Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị tổ chức lấy ý kiến rộng rãi của các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp; đồng thời tiếp tục tổ chức các hội thảo, tọa đàm chuyên đề nhằm hoàn thiện cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn và các giải pháp triển khai.

Việc xây dựng các Đề án cần bảo đảm tính đồng bộ với các chương trình, chiến lược quốc gia về phát triển dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; đồng thời phải có lộ trình triển khai rõ ràng, xác định đầy đủ nguồn lực, cơ chế phối hợp và các chỉ tiêu đánh giá kết quả thực hiện.

Thứ trưởng nhấn mạnh, hai Đề án không chỉ có ý nghĩa đối với riêng ngành Tư pháp mà còn là nền tảng quan trọng góp phần xây dựng hạ tầng dữ liệu pháp luật quốc gia, thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động quản lý nhà nước, nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, tạo môi trường pháp lý minh bạch, hiện đại và phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.

Trên cơ sở đó, Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị khẩn trương hoàn thiện toàn bộ hồ sơ, bảo đảm chất lượng và tiến độ để trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ theo đúng kế hoạch đề ra.

NHT